Orta Doğu’daki Savaş Enerji Fiyatlarını ve Arzı Tehdit Ediyor

İstanbul Bilgi Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu, Orta Doğu’daki savaşın enerji maliyetleri ve arz tarafında ciddi riskler oluşturduğunu vurguladı. Aslanoğlu, dünyadaki fabrikaların enerjisinin yüzde 80’inin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini, bu nedenle bölgedeki herhangi bir aksaklığın küresel arzda sorun yaratabileceğini söyledi.

İran’ın Körfez Ülkelerine Saldırıları Sürüyor: BAE, Bahreyn ve Kuveyt HedefteDünyadan Haberler

Finansal Piyasalar ve Risk Primi

Savaşın başlamasından sonra dünya borsalarının toplam değeri 157,5 trilyon dolardan 143,5 trilyon dolara gerileyerek yaklaşık 14 trilyon dolarlık kayıp yaşandı. Prof. Dr. Aslanoğlu, fiyatlamalarda devreye giren risk priminin özellikle petrol ve altın gibi finansal piyasa parametrelerinde gözlendiğini belirtti.

“Petrol fiyatları, savaş bitse bile 20-30 dolarlık bir risk primini barındırabilir. Altın fiyatlarındaki yükseliş benzer şekilde risk beklentileriyle ilişkilidir” diyen Aslanoğlu, reel ekonomide etkilerin ise daha çok taşımacılık ve enerji maliyetlerinde hissedileceğini kaydetti.

Enerji ve Lojistikte Arz Şoku

Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar ve artan güvenlik riskleri, küresel enerji akışını sekteye uğrattı. Brent petrolün varil fiyatı 100 doların üzerine çıkarken, özellikle jet yakıtı ve diğer petrol ürünlerinde maliyet baskısı oluştu.

Prof. Dr. Aslanoğlu, nitrojene dayalı gübre, alüminyum ve enerji ürünlerinin önemli bir kısmının bu bölgeden geçtiğine dikkat çekerek, olası Hark Adası saldırısı veya kara harekâtının fiyatlar üzerindeki etkisinin büyük ölçüde arz yönlü şoklardan kaynaklanacağını söyledi.

Hürmüz Boğazı'ndaki blokaj enerji krizini Avrupa'nın merkezine taşıdıDünyadan Haberler

Küresel Üretim ve Fiyatlama Baskısı

Artan enerji maliyetleri, yükselen navlun ücretleri ve sigorta giderleri, başta tarım olmak üzere tüm üretim zincirini etkiliyor. Prof. Dr. Aslanoğlu, “Petrol fiyatlarının artması, talep düşüşüne yol açarak üretici ülkeler için kısa vadede faydadan çok zarar yaratabilir. Bu nedenle fiyatlamalar ve geçiş ücretleri genellikle geçici olur” değerlendirmesinde bulundu.

Küresel Etkiler ve Ülke Farklılıkları

Enerji fiyatlarının yüksek seyretmesi, emtia ve gıda fiyatlarını artırırken, Latin Amerika ve Afrika’daki emtia üreticisi ülkeler, Orta Doğu’nun aksine bu süreçten daha avantajlı çıkabilir. Emtiaya bağımlı ithalatçı ülkelerde ise kayıplar daha fazla hissediliyor.

Büyük Şirketler Avantajlı, Küçükler Zorlanıyor

Prof. Dr. Aslanoğlu, kriz ortamında büyük ölçekli şirketlerin risk yönetimi ve likidite avantajı sağladığını, küçük işletmelerin ise likidite akışındaki kesintiler nedeniyle daha fazla zorlandığını ifade etti.

Küresel piyasalar karışık seyrediyorEkonomi