Balıkesir’de Gelin Bohçası Kültürü Değişti: 24 Yıllık Esnaf Meryem Asar Anlattı

Balıkesir’de 24 yıldır piko ve çeyiz işi yapan Meryem Asar, gelin bohçası geleneğinin artık eskisi gibi hazırlanmadığını söyledi. Asar’a göre bohça kültürü tamamen bitmedi ama valizlere, hurçlara ve daha sade hediyelere dönüştü.

Balıkesir’de Gelin Bohçası Kültürü Değişti: 24 Yıllık Esnaf Meryem Asar Anlattı
Balıkesir’de Bohça Kültürü Yüzde 10’a Düştü

Balıkesir’de yıllardır çeyiz, piko ve bohça işi yapan Meryem Asar, kentte gelin bohçası kültürünün son yıllarda büyük ölçüde değiştiğini anlattı. 23-24 yıldır aynı mahallede esnaflık yaptığını belirten Asar, Balıkesir’in hemen her ilçesinden müşterisi olduğunu söyledi.

Balıkesir'de bohça kültürü

Asar’a göre ilçeden ilçeye adetler değişse de ortak tablo aynı: Eskiden büyük emekle hazırlanan bohçalar artık yerini daha sade, daha kullanışlı ve daha az masraflı hazırlıklara bıraktı.

“Bohça Bitti Deniyor Ama Hediyeleşme Sürüyor”

Meryem Asar, gelin bohçası kültürünün tamamen ortadan kalkmadığını, sadece şekil değiştirdiğini belirtti. Eskiden bohçaların tek tek hazırlanıp gösterişli şekilde sunulduğunu ifade eden Asar, bugün aynı geleneğin çoğu zaman valizlerin ve hurçların içinde sürdüğünü söyledi.

Asar, “Bohça kültürü bitti deniyor ama hediyeleşme hâlâ var. Bohça olarak değil, daha çok hurçların ve valizlerin içinde gidiyor. Bazıları istemese de bu gelenek çoğunlukla devam ediyor” dedi.

Balıkesir’de Gelin Bohçası Kültürü Değişti: 24 Yıllık Esnaf Meryem Asar Anlattı

Eskiden 15-20 Bohça Hazırlanırdı

Asar, geçmiş yıllarda gelin tarafı için hazırlanan bohça sayısının çok daha fazla olduğunu anlattı. Eskiden bir düğün hazırlığında 15-20 farklı bohça yapılabildiğini belirten Asar, bu bohçaların içinde misafir çarşafları, pike takımları, mutfak ürünleri ve farklı ev tekstili takımlarının bulunduğunu söyledi.

Ancak günümüzde özellikle gençlerin çalışması, ev yaşamının değişmesi ve kullanılmayacak ürünlere para harcamak istememesi bu alışkanlığı azalttı.

Asar, “Beş takım misafir çarşafı, pike takımı, mutfak takımları alınırdı. Şimdi bunların çoğu elendi. Gençler kullanmayacağı şeyi almak istemiyor” ifadelerini kullandı.

Söz Mendili Geleneği Değişti

Balıkesir’de çeyiz hazırlıklarının eskiden söz mendiliyle başladığını anlatan Asar, bu geleneğin de değiştiğini söyledi. Geçmişte kız isteme sonrası olumlu cevap verildiğinde söz mendili hazırlandığını belirten Asar, mendillerin üzerine isim işlendiğini ve bunun “söz verdik” anlamına geldiğini ifade etti.

Bugün ise söz mendillerinin de daha hazır, daha pratik ve daha sade şekilde tercih edildiğini belirten Asar, eski el emeği işlemelerin azaldığını dile getirdi.

Balıkesir’de Gelin Bohçası Kültürü Değişti: 24 Yıllık Esnaf Meryem Asar Anlattı
Gençler Sade, Kullanışlı Ve Masrafsız İstiyor

Asar’a göre Balıkesir’de yeni kuşak, çeyiz ve bohça hazırlığında artık gösterişten çok kullanışlılığa bakıyor. Geleneklere merak duyanların hâlâ bulunduğunu ancak bu oranın oldukça düştüğünü söyleyen Asar, “Merak eden yine var ama yüzde 10 civarında kaldı” dedi.

Özellikle Balıkesir merkezde ailelerin daha sade ve masrafsız hazırlık yapmaya yöneldiğini belirten Asar, genç kızların “kullanmayacağım şeyi almayayım” düşüncesiyle hareket ettiğini söyledi.

İlçelere Göre Bohça Alışkanlığı Değişiyor

Meryem Asar, Balıkesir’in ilçeleri ve kırsal bölgeleri arasında bohça kültürünün farklılık gösterdiğini de anlattı. Bazı köylerde geleneklerin daha güçlü şekilde sürdüğünü belirten Asar, özellikle ekonomik durumu iyi olan yerlerde gösterişli bohça hazırlıklarının devam ettiğini söyledi.

Asar, “Balıkesir’in her yerinin farklı adeti var. Bazı köylerde alırken çok düşünmezler, gelenek devam eder. Merkezde ise masrafsız ve sade olmasına daha çok dikkat ediliyor” dedi.

Balıkesir’de Gelin Bohçası Kültürü Değişti: 24 Yıllık Esnaf Meryem Asar Anlattı
Bohça Azaldı, Hediyeleşme Bitmedi

Balıkesir’de gelin bohçası kültürü eski görkemini kaybetse de tamamen ortadan kalkmış değil. Bohçalar artık daha az sayıda, daha sade ve daha kullanışlı ürünlerle hazırlanıyor. Geleneksel bohça anlayışının yerini ise çoğu zaman valiz, hurç ve pratik çeyiz paketleri alıyor.

Meryem Asar’a göre değişimin temel nedeni gençlerin yaşam tarzı, çalışma düzeni ve ekonomik şartlar. Buna rağmen Balıkesir’de aileler arasında hediyeleşme geleneği hâlâ sürüyor.

Kaynak: Muhabir Nursima Akyürek
gelin bohçası kültür köy