Bitki Karantinası Nedir? Resmi Gazete’deki Yeni Düzenlemeyle Ne Olacak?

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Bitki Karantinası Yönetmeliği, 6 Mayıs 2026 Çarşamba tarihli ve 33245 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.

Yönetmelik, bitki, bitkisel ürün ve diğer riskli maddelerin Türkiye’ye girişinde, Türkiye’den çıkışında, serbest bölgelerde ve transit geçişlerde uygulanacak bitki sağlığı kurallarını yeniden belirledi.

Yeni düzenleme, özellikle tarımsal üretim, gıda güvenliği, ihracat, ithalat, serbest bölgeler, tohumluk ürünler, yaş meyve-sebze ticareti ve zararlı organizmalarla mücadele açısından dikkat çekiyor.

Düzenleme; ithale mani zararlı organizmaların belirlenmesini, ürünlerin gümrük bölgesine giriş-çıkış işlemlerini, yapılacak denetimleri ve riskli ürünlere uygulanacak yaptırımları kapsıyor.

3 Aşamalı Kontrol Sistemi Geliyor

Yeni yönetmelikte bitki ve bitkisel ürünlerin kontrolleri 3 aşamada yapılacak:

• Belge kontrolü: Ürünle birlikte gelen Bitki Sağlık Sertifikası ve diğer belgelerin uygunluğu incelenecek.
• Beyan kontrolü: Belgede beyan edilen ürünle fiili sevkiyatın uyumlu olup olmadığı kontrol edilecek.
• Bitki sağlığı kontrolü: Ürün, ambalaj, taşıma aracı ve diğer materyallerde zararlı organizma bulunup bulunmadığı denetlenecek.

Kontroller sırasında gerekli görülürse numune alınacak, laboratuvar analizi yapılacak ve riskli ürünler için karantina tedbirleri uygulanacak.

6 Mayıs Resmî Gazete’de Bugün Neler Var? İşte 3 Yeni BaşlıkGündem

BKKTS İle Dijital Takip Dönemi

Yönetmelikte öne çıkan başlıklardan biri de Bitki Karantinası Kayıt ve Takip Sistemi oldu. Kısa adıyla BKKTS, bitki ve bitkisel ürünlerin giriş-çıkış işlemlerinin kayıt altına alınacağı dijital sistem olarak kullanılacak.

Başvurular, bildirimler, eksiklikler, kontrol sonuçları ve alınacak tedbirler bu sistem üzerinden takip edilecek. Böylece ithalat ve ihracat işlemlerinde hem kayıt düzeni hem de izlenebilirlik artırılacak.

Sahte Sertifikaya Geçit Yok

Yönetmelikte Bitki Sağlık Sertifikası ve Yeniden İhracat Bitki Sağlık Sertifikası için ayrıntılı hükümler yer aldı. Sahte, geçersiz, eksik ya da tahrif edilmiş sertifika tespit edilirse işlem durdurulacak. Bu durumda sevkiyat için iade süreci başlatılacak, ilgili ülkeye bildirim yapılacak ve daha sonra aynı sevkiyat için sunulacak belgeler kabul edilmeyecek.

Balıkesir Hava Durumu 6 Mayıs 2026: Çarşamba Gününden İtibaren 5 Günlük TahminGündem

Riskli Ürünler Geri Gönderilecek

Yönetmelikte, karantinaya tabi zararlı organizma taşıdığı belirlenen ürünlerin Türkiye’ye girişine izin verilmeyeceği açık şekilde düzenlendi. Zararlı organizma, GDO bulaşıklığı veya yasaklı ürün tespit edilirse sevkiyat engellenecek.

Bu ürünler, gümrük mevzuatına uygun şekilde en geç 10 gün içinde ihracatçı ülkeye iade edilecek. Türkiye’de imha edilmeleri veya gümrüğe terk edilmeleri ise belirli haller dışında mümkün olmayacak.

Tohumluklar Ve Süs Bitkileri İçin Daha Sıkı Denetim

Yeni düzenleme, özellikle tohumluk, fide, fidan, çiçek soğanı, kesme çiçek, iç ve dış mekân süs bitkileri gibi üretim materyallerinde daha dikkatli kontrol süreci öngörüyor.

Bu ürünlerin giriş noktasında kontrolü tamamlanamazsa, Bitki Sağlığı Dolaşım Belgesi ile yetkili başka bir gümrük noktasına veya onaylı kontrol yerine sevk edilebilecek. Ancak bu sevk sürecinde ürünlerin mühürlü, kapalı ve bulaşma riskini önleyecek şekilde taşınması gerekecek.

Yolcu Beraberindeki Tohumlara Dikkat

Yönetmelikte yolcu beraberinde getirilen ürünler için de dikkat çeken hükümler yer aldı. Buna göre, giriş gümrüklerinde beyan edilmeksizin yolcu beraberinde taşınan tohumluklar, miktarına bakılmaksızın el konularak karantina tedbirlerine tabi tutulacak ve imha edilecek.

Tüketim amacıyla getirilen ve 3 kilogramı geçmeyen taze veya kuru meyve-sebze için ise Bitki Sağlık Sertifikası aranmayacak. Ancak ticari nitelik taşıyan ya da riskli görülen ürünlerde kontrol yapılacak.

İhracatta Alıcı Ülke Şartı Esas Alınacak

Yönetmelik sadece ithalatı değil, ihracatı da düzenliyor. Türkiye’den ihraç edilecek bitki ve bitkisel ürünler, alıcı ülkenin bitki sağlığı şartlarına göre kontrol edilecek.

İhracatta düzenlenecek Bitki Sağlık Sertifikası, ürünün alıcı ülke kurallarına uygun olduğunu gösterecek. Sertifika düzenlendikten sonra ürünlerin 14 gün içinde çıkış yapması gerekecek. Bu süre aşılırsa ürün yeniden kontrol edilecek.

Ahşap Ambalajlar Da Kontrol Kapsamında

Düzenlemede ahşap ambalaj malzemeleri de önemli yer tuttu. Palet, sandık, kasa, kutu, istif tahtası ve benzeri ahşap ambalajların ISPM 15 standardına uygun olup olmadığı kontrol edilecek. Standarda uygun olmayan ahşap ambalaj malzemeleriyle gelen sevkiyatların girişine izin verilmeyecek. Bu başlık, özellikle ihracat yapan firmalar ve lojistik sektörü açısından önem taşıyor.

Serbest Bölgeler De Kapsama Alındı

Yönetmelik, serbest bölgeleri de kapsıyor. Yurt dışından serbest bölgelere getirilen bitki ve bitkisel ürünler, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi’ne girişte bitki sağlığı kontrolüne tabi olacak.

Serbest bölgelerde işlenmek üzere getirilen bazı riskli ürünler için de özel kurallar belirlendi. Bu ürünlerin yalnızca yeniden ihracat amacıyla serbest bölgelere alınabileceği ve yurt içinde serbest dolaşıma sokulamayacağı hükme bağlandı.

Eski Yönetmelik Kaldırıldı

Yeni düzenlemeyle birlikte 3 Aralık 2011 tarihli Bitki Karantinası Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı. Yeni Bitki Karantinası Yönetmeliği, Resmî Gazete’de yayım tarihinden 90 gün sonra yürürlüğe girecek. Bu takvim, ithalatçı, ihracatçı, gümrük müşavirleri, tarımsal üretim yapan firmalar ve lojistik sektörü için hazırlık süreci anlamına geliyor.